1) معرفی کلی
پارامتر drv مشخص میکند فرمان حرکت و توقف درایو از چه منبعی دریافت شود و جهت چرخش موتور چگونه تعیین گردد. این پارامتر فقط روش فرماندهی را تعیین میکند و با منبع فرکانس، مد کنترل موتور و تنظیمات حفاظتی تفاوت دارد.
در این برنامه، فرمان حرکت میتواند از صفحهکلید، ورودیهای دیجیتال FX/RX، یا منطق سهسیمه دریافت شود. پس از دریافت فرمان معتبر، درایو با زمان شتاب تنظیمشده شروع به افزایش فرکانس میکند. در زمان توقف، رفتار توقف به پارامتر F4 وابسته است.
توجه :drv مسیر فرمان RUN/STOP و جهت را مشخص میکند. فرکانس مرجع از پارامتر Frq، صفحهکلید، ورودی آنالوگ، PID یا Multi-Step میتواند تأمین شود.
۲) پارامترهای اصلی مرتبط با فرمان حرکت
| پارامتر | نام فارسی | محدوده | پیشفرض | اثر روی عملکرد |
| drv | انتخاب منبع فرمان حرکت | 0 تا 3 | 1 | انتخاب روش RUN/STOP و تعیین جهت حرکت |
| drc | جهت حرکت در فرمان صفحهکلید | 0 تا 1 | 1 | در مد drv=0 وdrv=3 جهت چرخش را تعیین میکند |
| F1 | غیرفعالسازی جهت FX/RX | 0 تا 2 | 0 | امکان جلوگیری از فرمان حرکت در یک جهت خاص |
| F4 | روش توقف | 0 تا 2 | 0 | تعیین توقف با کاهش سرعت، ترمز DC یا توقف آزاد |
| I20 تا I24 | تعریف عملکرد ترمینالهای P1 تا P5 | 0 تا 24 | مطابق تنظیم کارخانه | تعریف FX، RX، JOG، RESET، سهسیمه و سایر عملکردها |
| Frq | منبع فرکانس مرجع | 0 تا 5 | 1 | تعیین اینکه فرکانس هدف از کجا دریافت شود |
۳) نمای کلی مسیر فرمان درایو
منطق کلی فرمان حرکت به این صورت است که ابتدا مقدار drv منبع فرمان RUN/STOP را تعیین میکند. سپس بر اساس همان مد، جهت حرکت مشخص میشود و در نهایت روش توقف توسط پارامتر F4 اعمال میگردد. اگر فرمان معتبر باشد، درایو خروجی را وصل کرده و با زمان شتاب تنظیمشده به سمت فرکانس مرجع حرکت میکند. اگر فرمان توقف یا تغییر جهت دریافت شود، ابتدا روش توقف فعال میشود و سپس در صورت نیاز راهاندازی مجدد انجام میگردد.
۴) توضیح حالتهای DRV
جدول (2) خلاصه حالتهای فرمان حرکت درایو را نشان میدهد.
| مقدار drv | نام پیشنهادی حالت | منبع RUN/STOP | تعیین جهت | کاربرد پیشنهادی |
| 0 | فرمان از صفحهکلید | فرمان داخلی / صفحهکلید | پارامتر drc | کاربری ساده با انتخاب جهت از پارامتر |
| 1 | فرمان ترمینالی FX/RX | دو ترمینال FX و RX | هر ترمینال جهت متناظر را تعیین میکند | تابلوهای فرمان Forward/Reverse مستقل |
| 2 | FX برای RUN، RX برای جهت | FX بهعنوان RUN | RX بهعنوان انتخاب Reverse | سیستمهایی که یک فرمان RUN و یک ورودی جهت دارند |
| 3 | فرمان از طریق Modbus | رجیستر فرمان ارتباطی Modbus / RS-485 | بیتهای فرمان Forward و Reverse در رجیستر ارتباطی | مناسب برای اتوماسیون، کنترل توسط PLC، HMI یا کنترلر مرکزی |
۵) مد 0=drv؛ فرمان از صفحهکلید و جهت از پارامتر drc
در این حالت، درایو برای راهاندازی از فرمان داخلی یا صفحهکلید استفاده میکند و جهت چرخش از پارامتر drc خوانده میشود. اگر فرکانس مرجع صفر نباشد و فرمان راهاندازی معتبر باشد، خروجی درایو وصل شده و موتور با زمان شتاب حرکت میکند.
| وضعیت | رفتار درایو |
| فرکانس مرجع صفر است | درایو راهاندازی نمیشود یا در حالت توقف باقی میماند. |
| فرکانس مرجع غیرصفر است | درایو با جهت انتخابشده توسط drc شروع به حرکت میکند. |
| تغییر مقدار drc در حین حرکت | درایو ابتدا توقف کنترلشده انجام میدهد، سپس پس از قطع خروجی در جهت جدید راهاندازی میشود. |
| فرمان توقف | روش توقف بر اساس F4 انجام میشود. |
| مقدار drc | جهت حرکتی که در این برنامه اعمال میشود |
| 0 | / Reverse چپگرد |
| 1 | / Forward راستگرد |
| تغییر drc | ← | کاهش سرعت تا توقف | ← | قطع خروجی | ← | راهاندازی مجدد | ← | حرکت در جهت جدید |
۶) مد 1=drv؛ فرمان دو سیمه FX/RX و حالت سهسیمه
در مد drv=1، فرمان حرکت از ترمینالهای دیجیتال FX و RX دریافت میشود. در حالت دو سیمه، فعال بودن فقط یکی از این دو ترمینال معتبر است. فعال بودن همزمان یا خاموش بودن همزمان آنها در زمان حرکت بهعنوان فرمان توقف/وضعیت نامعتبر در نظر گرفته میشود.
۶-۱) حالت دو سیمه FX/RX
| FX | RX | نتیجه عملکرد در drv=1 |
| خاموش | خاموش | توقف یا عدم صدور فرمان حرکت |
| روشن | خاموش | حرکت / Forward راستگرد |
| خاموش | روشن | حرکت / Reverse چپگرد |
| روشن | روشن | وضعیت نامعتبر؛ توقف بر اساس F4 |
توجه: اگر در حین حرکت فرمان جهت مخالف صادر شود، برنامه ابتدا توقف را اجرا میکند و پس از ایمن شدن وضعیت، امکان راهاندازی مجدد فراهم میشود.
6-2) حالت سهسیمه
حالت سهسیمه برای تابلوهایی مناسب است که فرمان شروع بهصورت لحظهای داده میشود و یک ورودی جداگانه، اجازه حرکت یا نگهداری فرمان RUN را بر عهده دارد. در برنامه فعلی، حالت سهسیمه در مسیر drv=1 اجرا میشود. بنابراین برای استفاده از این قابلیت، مقدار drv باید 1 باشد و سه ورودی دیجیتال آزاد برای FX، RX و ورودی سهسیمه تعریف شوند. در این حالت، FX پالس شروع راستگرد و RX پالس شروع چپگرد است. تا زمانی که ورودی سهسیمه فعال باشد، فرمان حرکت معتبر است. قطع شدن ورودی سهسیمه در هنگام کار، فرمان توقف محسوب میشود و روش توقف مطابق F4 اجرا میگردد.
| پارامتر | مقدار پیشنهادی | نقش در حالت سهسیمه |
| drv | 1 | انتخاب مد فرمان ترمینالی FX/RX و فعال شدن مسیر سهسیمه |
| I20 تا I24 | 0 | اختصاص یکی از ورودیهای دیجیتال به FX؛ پالس شروع /Forward راستگرد |
| I20 تا I24 | 1 | اختصاص یکی از ورودیهای دیجیتال به RX؛ پالس شروع /Reverse چپگرد |
| I20 تا I24 | 17 | اختصاص یکی از ورودیهای دیجیتال به ورودی سهسیمه نگهدارنده/ RUN |
| F1 | 0 | اجازه حرکت در هر دو جهت؛ در صورت محدود شدن جهت، فرمان همان جهت پذیرفته نمیشود |
| F4 | 0 / 1 / 2 | تعیین روش توقف پس از قطع ورودی سهسیمه |
| مرحله | پارامتر | مقدار | نتیجه |
| 1 | drv | 1 | انتخاب مد ترمینالی سهسیمه |
| 2 | I20 | 0 | P1 به عنوان FX؛ شروع راستگرد |
| 3 | I21 | 1 | P2 به عنوان RX؛ شروع چپگرد |
| 4 | I22 | 17 | P3 به عنوان ورودی سهسیمه /نگهدارنده RUN |
| 5 | F1 | 0 | فعال بودن هر دو جهت |
| 6 | F4 | مطابق نیاز | تعیین نحوه توقف موتور |
| نکته: در حالت سهسیمه، RX بهتنهایی و FX بهتنهایی کافی نیستند؛ ورودی سهسیمه باید فعال باشد. اگر این ورودی قطع شود، درایو توقف را مطابق F4 اجرا میکند. | |||
شکل (1): نمودار گرافیکی حالت سهسیمه
| وضعیت ورودیها | رفتار درایو |
| سهسیمه فعال + پالس FX | شروع یا ادامه حرکت در جهت /Forwardراستگرد |
| سهسیمه فعال + پالس RX | شروع یا درخواست حرکت در جهت Reverse /چپگرد |
| قطع ورودی سهسیمه | توقف بر اساس روش انتخابشده در F4 |
| پالس FX یا RX بدون فعال بودن سهسیمه | فرمان حرکت پذیرفته نمیشود |
| درخواست جهت مخالف در حین کار | ابتدا توقف، سپس پذیرش جهت جدید پس از معتبر شدن فرمان |
در طراحی تابلو، بهتر است ورودی سهسیمه بهگونهای سیمبندی شود که در شرایط توقف یا باز شدن مدار ایمنی، این ورودی قطع شود. به این ترتیب، توقف درایو با روش تعیینشده در F4 انجام میگیرد.
۷) مد 2=drv؛ FX بهعنوان RUN و RX بهعنوان جهت
در مد drv=2، ترمینال FXنقش فرمان RUN را دارد. ترمینال RX جهت حرکت را تعیین میکند. اگر FX خاموش باشد، درایو متوقف میشود؛ اگر FX روشن باشد، وضعیت RX مشخص میکند که حرکت در جهت Forward یا Reverse انجام شود
| FX | RX | نتیجه عملکرد در drv=2 |
| خاموش | خاموش یا روشن | توقف / عدم صدور فرمان RUN |
| روشن | خاموش | حرکت Forward / راستگرد |
| روشن | روشن | حرکت Reverse / چپگرد |
کاربرد: این حالت برای تابلوهایی مناسب است که یک کنتاکت جداگانه برای RUN دارند و جهت حرکت با یک ورودی دیگر انتخاب میشود
| FX روشن | ← | بررسی RX | ← | RX خاموش: Forward | ← | RX روشن: Reverse |
شکل تکمیلی مقایسه گرافیکی drv=1 و drv=2
برای تشخیص سریع تفاوت این دو مد ترمینالی، شکل زیر منطق عملکردdrv=1 و drv=2 را بهصورت خلاصه و مناسب کاربر را نشان میدهد.
۸) مد =3drv در این برنامه
در مد drv=3، فرمان حرکت، توقف و جهت چرخش موتور از طریق ارتباط صنعتی Modbus / RS-485 دریافت میشود. این حالت برای سیستمهایی مناسب است که درایو توسط PLC، HMI، کنترلر مرکزی یا سیستم مانیتورینگ صنعتی فرمانپذیر باشد. در این مد، فرمانهای اصلی حرکت از رجیستر فرمان ارتباطی دریافت میشوند. بهصورت کلی، فرمان Stop، فرمان حرکت در جهت Forward و فرمان حرکت در جهت Reverse توسط بیتهای جداگانه در رجیستر فرمان ارسال میشوند. بنابراین در حالت drv=3، ورودیهای ترمینالی FX/RX منبع اصلی فرمان حرکت نیستند و کنترل اصلی از سمت شبکه ارتباطی انجام میشود. برای استفاده صحیح از این مد، باید منبع فرمان حرکت روی drv=3 قرار گیرد و در صورت نیاز به ارسال فرکانس مرجع از طریق ارتباط، منبع فرکانس نیز روی حالت ارتباطی تنظیم شود. در این حالت، مقدار فرکانس مرجع، فرمان راهاندازی، توقف و جهت حرکت میتواند از سمت کنترلر خارجی ارسال گردد. نکته: در مد drv=3، ارسال همزمان فرمانهای متناقض مانند Forward و Reverse توصیه نمیشود. کنترلر خارجی باید فقط یک فرمان معتبر را در هر لحظه ارسال کند. در صورت ارسال فرمان توقف، درایو مطابق روش توقف تنظیمشده در پارامتر F4 عمل میکند.
۹) ارتباط drv با روش توقف F4
پارامتر drv فقط منبع فرمان حرکت و توقف را انتخاب میکند. پس از تشخیص توقف، روش اجرای توقف توسط پارامتر F4 تعیین میشود. این جداسازی باعث میشود یک منبع فرمان واحد بتواند با چند روش توقف مختلف کار کند.
| مقدار F4 | روش توقف | توضیح عملکرد |
| 0 | کاهش سرعت تا توقف | درایو با زمان کاهش سرعت تنظیمشده فرکانس را کم میکند. |
| 1 | ترمز DC | پس از رسیدن به شرایط شروع ترمز، جریان ترمز DC اعمال میشود. |
| 2 | توقف آزاد | خروجی درایو قطع میشود و موتور بهصورت آزاد متوقف میگردد. |
| فرمان STOP | ← | بررسی F4 | ← | F4=0 کاهش سرعت | ← | F4=1 ترمز DC | ← | F4=2 توقف آزاد |
۱۰) تغییر جهت، توقف و راهاندازی مجدد
در برنامه فعلی، تغییر مستقیم جهت در سرعت بالا بهصورت ناگهانی اعمال نمیشود. اگر جهت جدید با جهت فعلی موتور متفاوت باشد، درایو ابتدا توقف را اجرا میکند. پس از توقف و قطع خروجی، راهاندازی در جهت جدید انجام میشود.
| شرایط رخداد | رفتار پیشنهادی درایو |
| تغییر drc در drv=0 | توقف، قطع خروجی، سپس راهاندازی مجدد در جهت جدید |
| تغییر FX/RX در drv=1 | توقف بر اساس F4؛ سپس پذیرش فرمان معتبر جدید |
| تغییرRX در drv=2 هنگام RUN | توقف بر اساس F4؛ سپس شروع مجدد در جهت انتخابشده |
| هر دو فرمان FX و RX در drv=1 فعال شوند | وضعیت نامعتبر و توقف ایمن |
| دلیل ایمنی: جلوگیری از تغییر جهت ناگهانی، تنش مکانیکی موتور و بار را کاهش میدهد و احتمال خطای اضافهجریان را کمتر میکند. | |
۱۱) مثالهای تنظیم اولیه
مثال ۱: فرمان حرکت از صفحهکلید
| مرحله | پارامتر | مقدار پیشنهادی | توضیح |
| 1 | drv | 0 | انتخاب فرمان داخلی/صفحهکلید |
| 2 | drc | 1 | حرکت Forward |
| 3 | Frq | مطابق نیاز | انتخاب منبع فرکانس مرجع |
| 4 | F4 | 0 | توقف با کاهش سرعت |
مثال ۲: فرمان Forward/Reverse مستقل با ترمینال.
| مرحله | پارامتر | مقدار پیشنهادی | توضیح |
| 1 | drv | 1 | انتخاب حالت FX/RX |
| 2 | I20 | 0 | تعریف P1 بهعنوان FX |
| 3 | I21 | 1 | تعریف P2 بهعنوان RX |
| 4 | F4 | 0 یا 1 | انتخاب روش توقف مناسب |
مثال ۳: یک ورودی RUN و یک ورودی جهت.
| مرحله | پارامتر | مقدار پیشنهادی | توضیح |
| 1 | drv | 2 | FX بهعنوان RUN و RX بهعنوان جهت |
| 2 | I20 | 0 | تعریف P1 بهعنوان FX |
| 3 | I21 | 1 | تعریف P2 بهعنوان RX |
| 4 | F1 | 0 | فعال بودن هر دو جهت |
مثال ۴: حالت سهسیمه.
| مرحله | پارامتر | مقدار پیشنهادی | توضیح |
| 1 | drv | 1 | انتخاب حالت ترمینالی FX/RX |
| 2 | I20 | 0 | FX برای شروع Forward |
| 3 | I21 | 1 | RX برای شروع Reverse |
| 4 | I24 | 17 | P5 بهعنوان ورودی سهسیمه |
۱۲) محدودیتها، نکات ایمنی و عیبیابی
12-1) حالت ایمنی و راهاندازی
• قبل از فعالسازی فرمان ترمینالی، از صحت سیمکشی FX، RX و CM اطمینان حاصل شود.
• در حالت drv=1، روشن شدن همزمان FX و RX وضعیت معتبر نیست و باید در طراحی تابلو از آن جلوگیری شود.
• در حالت drv=2، خاموش شدن FX به معنی توقف است؛ RX به تنهایی فرمان RUN ایجاد نمیکند.
• اگر هنگام روشن شدن برق، ورودی RUN از قبل فعال باشد، حفاظت ترمینال ممکن است تا آزاد شدن ورودی، راهاندازی را نپذیرد.
• برای بارهای اینرسی بالا، قبل از استفاده از تغییر جهت، زمان کاهش سرعت و روش توقف با دقت تنظیم شود.
• پس از هر تغییر در drv یا ترمینالهای I20 تا I24، ابتدا تست بدون بار انجام شود.
12-2) جدول عیبیابی سریع
| نشانه | علتهای محتمل | اقدام پیشنهادی |
| با فرمان RUN موتور حرکت نمیکند. | drvاشتباه، فرکانس مرجع صفر، یا ترمینال FX/RX تعریف نشده است. | drv، Frq، I20 تا I24 و مقدار فرکانس مرجع را بررسی کنید. |
| موتور در جهت اشتباه میچرخد. | drcیا وضعیت RX اشتباه است. | در drv=0 مقدار drc و در drv=2 وضعیت RX را بررسی کنید. |
| در drv=1 با روشن شدن هر دو ترمینال توقف رخ میدهد. | FX و RX همزمان فعال شدهاند. | مدار فرمان را اصلاح کنید تا فقط یک جهت فعال شود. |
| پس از تغییر جهت، موتور بلافاصله برعکس نمیشود. | برنامه ابتدا توقف ایمن انجام میدهد. | این رفتار طبیعی است؛ زمان کاهش سرعت و F4 را بررسی کنید. |
| بعد از برقدار شدن، با وجود فعال بودن RUN، حرکت آغاز نمیشود. | حفاظت ترمینال پس از پاورآپ فعال است. | فرمان RUN را یکبار آزاد کرده و دوباره فعال کنید. |
| ترمز DC در توقف فعال میشود. | F4 روی حالت ترمز DC تنظیم شده است. | در صورت نیاز F4 را به کاهش سرعت یا توقف آزاد تغییر دهید. |
| جمعبندی: برای انتخاب سریع، اگر فرمان از صفحهکلید است از drv=0 استفاده کنید. اگر دو فرمان مستقل Forward و Reverse دارید، drv=1 مناسبتر است. اگر یک فرمان RUN و یک ورودی جهت دارید، drv=2 سادهترین انتخاب است. | ||