1) معرفی کلی
فانکشن UP/DOWN برای تغییر مرجع فرکانس درایو با دو فرمان دیجیتال مستقل استفاده میشود. ورودی UP مقدار فرکانس تنظیمی را افزایش میدهد و ورودی DOWN آن را کاهش میدهد.
اپراتور میتواند این دو فرمان را از شستی، کنتاکت رله یا خروجی دیجیتال PLC اعمال کند. مقدار جدید روی صفحه اصلی فرکانس دیده میشود و در زمان کار موتور، سرعت با زمانهای شتاب و کاهش سرعت تعیینشده به مقدار جدید میرسد.
توجه: فانکشن UP/DOWN فقط مقدار مرجع فرکانس را تغییر میدهد؛ فرمان RUN/STOP، جهت حرکت و توقف اضطراری مستقل هستند.
۲) فانکشن UP/DOWN چه زمانی استفاده میشود؟
این روش زمانی مناسب است که تنظیم سرعت باید از محل دیگری غیر از کیپد انجام شود، اما استفاده از پتانسیومتر یا سیگنال آنالوگ مطلوب نیست. دو فرمان لحظهای یا پیوسته، امکان افزایش و کاهش کنترلشده مرجع فرکانس را فراهم میکنند.
| نمونه فرمان | هدف اپراتور | کاربرد |
| دو شستی روی تابلو محلی | افزایش یا کاهش سرعت از کنار ماشین | کنترل محلی |
| دو کنتاکت رله | تنظیم سرعت از تابلو فرمان | کنترل از راه دور |
| دو خروجی دیجیتال PLC | تغییر مرحلهای مرجع بدون خروجی آنالوگ | اتوماسیون |
| پدال یا میکروسوئیچ | تغییر تدریجی سرعت در زمان کار | ماشینآلات |
| کلید فنری بالا/پایین | تنظیم ساده و قابل مشاهده روی کیپد | اپراتوری |
UP/DOWN فقط مرجع فرکانس را تغییر میدهد. روشن و خاموش کردن موتور، تعیین جهت و توقف اضطراری باید با فرمانها و مدارهای مربوط به خود انجام شود.
۳) مفهوم عملکرد برای اپراتور
| عبارت | معنی ساده برای اپراتور | اثر روی فرکانس |
| UP | فرمان افزایش مرجع | هر پله به اندازه F66 اضافه میشود. |
| DOWN | فرمان کاهش مرجع | هر پله به اندازه F66 کم میشود. |
| F65 | روش واکنش به فشردن یا نگهداشتن | تکپله، تکرار یا ترکیب هر دو را تعیین میکند. |
| F66 | اندازه هر پله | دقت و سرعت تنظیم را مشخص میکند. |
| Hz | مرجع فرکانس فعلی | عدد هدفی است که با UP/DOWN تغییر میکند. |
۴) انتخاب و تخصیص ورودیهای دیجیتال
برای راهاندازی، منبع مرجع فرکانس باید روی کیپد دیجیتال قرار گیرد و دو ورودی دیجیتال جداگانه به فرمانهای UP و DOWN اختصاص داده شوند. انتخاب پایهها از میان P1 تا P5 انجام میشود.
| پارامتر | انتخاب | کاربرد برای اپراتور |
| Frq | 0: مرجع دیجیتال کیپد | شرط اصلی فعال بودن UP/DOWN است. |
| یکی از I20 تا I24 | 15 | ورودی متناظر به فرمان UP اختصاص مییابد. |
| یک ورودی دیگر از I20 تا I24 | 16 | ورودی متناظر به فرمان DOWN اختصاص مییابد. |
| F65 | 0، 1 یا 2 | نوع واکنش به فشار و نگهداشتن شستی را تعیین میکند. |
| F66 | 0.0 تا F21 | اندازه تغییر هر پله را تعیین میکند. |
| F21 | حداکثر فرکانس مجاز | UP از این مقدار بالاتر نمیرود. |
توجه: برای عملکرد صحیح، یکی از I20 تا I24 را روی 15 برای UP و یک ورودی دیگر را روی 16 برای DOWN تنظیم کنید. فعال بودن همزمان هر دو فرمان باعث توقف تغییر فرکانس میشود.
۵) نمایش و کنترل فرکانس روی کیپد
مقدار تنظیمشده در صفحه اصلی Hz با یک رقم اعشار نمایش داده میشود. هر فرمان معتبر UP یا DOWN این مقدار را مطابق اندازه پله تغییر میدهد؛ برای نمونه، نمایش 25.0 یعنی مرجع فرکانس 25.0Hz است.
در حالت توقف نیز میتوان مقدار مرجع را تغییر داد تا در راهاندازی بعدی استفاده شود. در حالت کار، مقدار هدف فوراً بهروزرسانی میشود، اما فرکانس واقعی موتور بر اساس زمانهای ACC و dEC تغییر میکند.
| صفحه یا وضعیت | معنی برای اپراتور | کاربرد در راهاندازی |
| Hz روی صفحه اصلی | مرجع فرکانس با یک رقم اعشار | مشاهده نتیجه فرمان UP/DOWN |
| موتور در حال توقف | عدد Hz قابل تغییر است | تنظیم مرجع برای شروع بعدی |
| موتور در حال کار | مرجع تغییر میکند و خروجی رمپ میزند | کنترل تغییر سرعت با ACC/dEC |
نکته مهم: تغییر عدد Hz به معنی تغییر مرجع است. در زمان کار موتور، رسیدن فرکانس واقعی به مرجع جدید تحت تأثیر ACC و dEC خواهد بود.
۶) پارامترهای مهم و اثر عملی هرکدام
| پارامتر | نام کاربردی | اثر عملی | مقدار شروع پیشنهادی |
| Frq | منبع فرکانس | باید روی مرجع دیجیتال باشد. | 0 |
| I20 I24 = 15 | ورودی UP | افزایش فرکانس | یک پایه آزاد |
| I20 I24 = 16 | ورودی DOWN | کاهش فرکانس | یک پایه آزاد دیگر |
| F65=0 | فقط تکرار با نگهداشتن | برای تغییر پیوسته؛ فشار خیلی کوتاه ممکن است بیاثر باشد. | کاربری پیوسته |
| F65=1 | تکپله | هر بار فشردن فقط یک پله | تنظیم دقیق |
| F65=2 | تکپله + تکرار | یک پله فوری و ادامه با نگهداشتن | کاربری عمومی |
| F66 | اندازه پله | مقدار هر افزایش یا کاهش | 10 = 1.0Hz |
| F21 | حد بالا | حداکثر مرجع قابل تنظیم | طبق موتور/ماشین |
| ACC / dEC | زمان رمپ | سرعت واقعی تغییر موتور | طبق ایمنی ماشین |
توجه: واحد F66 برابر 0.1 Hz است؛ بنابراین F66=1 معادل 0.1 Hz و F66=10 معادل 1.0 Hz خواهد بود. مقدار انتخابی باید متناسب با حساسیت ماشین و سرعت مورد نیاز برای تنظیم باشد.
۷) روش راهاندازی مرحله به مرحله
| مرحله | اقدام اپراتور | نتیجه مورد انتظار |
| 1 | موتور را متوقف و مدار فرمان را ایمن کنید. | تنظیمات بدون حرکت ناخواسته انجام شود. |
| 2 | Frq را روی 0 قرار دهید. | مرجع دیجیتال Hz فعال شود. |
| 3 | یک ورودی I20 تا I24 را روی 15 تنظیم کنید. | فرمان UP آماده شود. |
| 4 | یک ورودی دیگر را روی 16 تنظیم کنید. | فرمان DOWN آماده شود. |
| 5 | F65 را بر اساس نوع کار انتخاب کنید. | رفتار شستی مطابق نیاز باشد. |
| 6 | F66 را با مقدار کم، مثلاً 1.0Hz، شروع کنید. | تغییر فرکانس قابل کنترل باشد. |
| 7 | در حالت توقف، UP و DOWN را جداگانه آزمایش کنید. | عدد Hz در جهت صحیح تغییر کند. |
| 8 | موتور را با فرکانس پایین راهاندازی و دوباره آزمایش کنید. | سرعت با ACC/dEC و بدون وضعیت خطرناک تغییر کند. |
۸) نمودار رفتار حالتهای F65 و نگهداشتن فرمان
نمودارهای زیر رفتار قابل مشاهده فانکشن را نشان میدهند. در حالتهای دارای تکرار، با ادامه نگهداشتن شستی، سرعت تغییر فرکانس بهتدریج بیشتر میشود؛ با رها کردن شستی، تغییر متوقف خواهد شد.
در F65=0 فشار کوتاه ممکن است تغییری ایجاد نکند و تغییر پس از نگهداشتن آغاز میشود. در F65=1 هر بار فشردن فقط یک پله ایجاد میکند. در F65=2 یک پله فوری ایجاد میشود و سپس با نگهداشتن، تکرار خودکار ادامه مییابد.
در شروع نگهداشتن، تغییر آهسته است. پس از حدود 1.5، 3.5 و 6 ثانیه، فاصله زمانی بین پلهها کمتر میشود؛ بنابراین برای تنظیم دقیق، شستی را کوتاه فشار دهید و برای تغییر زیاد، آن را نگه دارید.
9) روش استفاده روزمره از UP/DOWN
پیش از کار، مقدار F66 و حالت F65 را بررسی کنید. سپس فرمان مورد نظر را اعمال کرده و تغییر عدد Hz را روی کیپد کنترل کنید. نزدیک مقدار هدف، از فشارهای کوتاه استفاده شود.
| گام | اقدام اپراتور | نشانه عملکرد درست |
| 1 | صفحه اصلی Hz را نمایش دهید. | مرجع فعلی قابل مشاهده باشد. |
| 2 | برای افزایش دقیق، UP را کوتاه فشار دهید. | طبق F65 و F66 یک پله اضافه شود. |
| 3 | برای کاهش دقیق، DOWN را کوتاه فشار دهید. | طبق F65 و F66 یک پله کم شود. |
| 4 | برای تغییر زیاد، شستی را نگه دارید. | در حالتهای 0 یا 2 تکرار خودکار انجام شود. |
| 5 | نزدیک مقدار هدف، شستی را رها کنید. | تغییر فوراً متوقف شود. |
| 6 | عدد Hz و رفتار موتور را کنترل کنید. | مقدار از صفر تا F21 باقی بماند. |
| 7 | پس از پایان، شستی را رها کرده و حداقل یک ثانیه صبر کنید. | آخرین مقدار برای روشن شدن بعدی ذخیره شود. |
| قاعده ساده استفاده: برای تنظیم دقیق، فشار کوتاه و F66 کوچک؛ برای تغییر زیاد، نگهداشتن شستی در F65=0 یا F65=2. | ||
10) عیبیابی عملکرد UP/DOWN
| مشاهده در زمان کار | علت محتمل | اقدام پیشنهادی |
| هیچ تغییری ایجاد نمیشود. | Frq روی 0 نیست. | Frq را روی 0 قرار دهید. |
| UP و DOWN هر دو بیاثرند. | F66=0 یا ورودیها درست تخصیص نیافتهاند. | F66 و I20 تا I24 را بررسی کنید. |
| فقط یکی از جهتها کار میکند. | سیمکشی یا انتخاب 15/16 اشتباه است. | پایه و کنتاکت همان جهت را کنترل کنید. |
| با فشار کوتاه در F65=0 تغییری نیست. | این حالت فقط با نگهداشتن تکرار میکند. | شستی را کمی نگه دارید یا F65=2 انتخاب کنید. |
| در یک جهت بیشتر تغییر نمیکند. | فرکانس به صفر یا F21 رسیده است. | محدوده و مقدار فعلی Hz را بررسی کنید. |
| هنگام نگهداشتن خیلی سریع تغییر میکند. | تکرار خودکار شتاب گرفته است. | شستی را رها کنید یا F66 را کاهش دهید. |
| در زمان JOG/PID/چندسرعته کار نمیکند. | فانکشن در این حالتها غیرفعال است. | به حالت عادی و مرجع Frq=0 بازگردید. |
| بعد از قطع برق مقدار قبلی برگشته است. | قبل از ذخیره برق قطع شده است. | پس از رها کردن، بیش از یک ثانیه صبر کنید. |
11) ذخیره و بازیابی مقدار فرکانس
پس از آخرین تغییر و رها شدن فرمان، مقدار جدید با یک تأخیر کوتاه ذخیره میشود. در روشن شدن بعدی، همین مقدار بهعنوان مرجع فرکانس در دسترس خواهد بود.
برای اطمینان از ثبت آخرین مقدار، پس از رها کردن شستی حداقل یک ثانیه صبر کنید و سپس برق دستگاه را قطع کنید. قطع برق بلافاصله پس از تغییر ممکن است باعث بازیابی مقدار قبلی شود.
| ردیف | وضعیت یا اقدام | عملکرد برای اپراتور |
| 1 | تغییر Hz با UP/DOWN | مقدار جدید بهعنوان مرجع فعلی استفاده میشود. |
| 2 | ادامه نگهداشتن شستی | ذخیره تا پایان تغییر به تعویق میافتد. |
| 3 | رها کردن شستی | فرآیند انتظار برای ذخیره آغاز میشود. |
| 4 | گذشت حدود یک ثانیه | مقدار جدید ذخیره میشود. |
| 5 | قطع و وصل برق بعد از ذخیره | آخرین مقدار ذخیرهشده بازیابی میشود. |
| 6 | RUN/STOP | وضعیت روشن یا خاموش موتور مستقل باقی میماند. |
توجه: ذخیره مقدار، فقط مرجع Hz را نگه میدارد و تغییری در وضعیت RUN/STOP یا جهت حرکت ایجاد نمیکند.
12) روش آزمایش همراه با RUN/STOP و ACC/dEC
| مرحله | اقدام اپراتور | نتیجه مورد انتظار |
| 1 | در حالت توقف، Hz را با UP/DOWN تغییر دهید. | عدد تغییر کند و موتور روشن نشود. |
| 2 | یک مرجع پایین و ایمن انتخاب کنید. | شروع آزمایش کنترلشده باشد. |
| 3 | فرمان RUN را جداگانه اعمال کنید. | موتور به مرجع انتخابشده برسد. |
| 4 | در حال کار UP را فعال کنید. | مرجع زیاد و فرکانس واقعی با ACC بالا رود. |
| 5 | در حال کار DOWN را فعال کنید. | مرجع کم و فرکانس واقعی با dEC پایین آید. |
| 6 | فرمان STOP را اعمال کنید. | موتور طبق روش توقف تنظیمشده متوقف شود. |
13) نکات مهم هنگام استفاده
• برای UP و DOWN از دو ورودی دیجیتال جداگانه استفاده کنید؛
• اگر هر دو فرمان همزمان فعال شوند، فرکانس تغییر نمیکند؛
• در مقدار صفر یا حد بالای F21، فرمان بیشتر در همان جهت اثری ندارد؛
• F66=0 باعث میشود فرمانهای UP/DOWN تغییری در فرکانس ایجاد نکنند؛ و
• در حالت JOG، چندسرعته، PID، Auto Tune یا هنگام خطا، UP/DOWN موقتاً عمل نمیکند.
توجه: در نخستین آزمایش، F66 را کوچک انتخاب کنید و حد F21 را روی مقدار ایمن قرار دهید. UP/DOWN فقط مرجع سرعت را تغییر میدهد و هیچ حفاظت مکانیکی یا فرآیندی را جایگزین نمیکند.
14) نکات ایمنی و محدودیتها
• پیش از راهاندازی، منطق NPN/PNP، سیمکشی COM و وضعیت فعال ورودیها را کنترل کنید؛
• حد بالای F21 و زمانهای ACC/dEC را متناسب با موتور و ماشین تنظیم کنید؛
• فانکشن UP/DOWN جایگزین توقف اضطراری، اینترلاک یا مدار ایمنی مستقل نیست؛
• آزمایش اولیه را با فرکانس پایین، موتور بدون بار یا شرایط کاملاً کنترلشده انجام دهید؛ و
• از کنتاکتهای پایدار و بدون لرزش استفاده کنید تا افزایش یا کاهش ناخواسته ایجاد نشود.
15) مطالعه و راهاندازی سریع
| ردیف | کار مورد نیاز | مقدار یا اقدام پیشنهادی |
| 1 | انتخاب منبع فرکانس | Frq=0 |
| 2 | انتخاب ورودی UP | یکی از I20 تا I24 = ۱۵ |
| 3 | انتخاب ورودی DOWN | یک ورودی دیگر = 16 |
| 4 | انتخاب حالت عمومی | F65=2 |
| 5 | انتخاب حالت دقیق تکپله | F65=1 |
| 6 | انتخاب حالت فقط نگهداشتن | F65=0 |
| 7 | اندازه پله شروع | F66=10 یعنی 1.0 Hz |
| 8 | حداکثر فرکانس | F21 طبق موتور و ماشین |
| 9 | افزایش فرکانس | فعال کردن UP |
| 10 | کاهش فرکانس | فعال کردن DOWN |
| 11 | توقف تغییر | رها کردن شستی |
| 12 | ذخیره مقدار | پس از رها کردن حدود 1 ثانیه صبر کنید. |
| 13 | آزمایش ایمن | ابتدا در توقف و سپس با فرکانس پایین |
توجه: پس از آخرین تغییر، شستی را رها کنید و حداقل یک ثانیه قبل از قطع برق صبر کنید تا مقدار جدید ذخیره شود.