مرکز دانش درایو HiPower VSES نسخه ۱.۸ - شهریور ۱۴۰۵
مرکز دانش آفلاین
در حال بارگذاری...
در حال جستجو...
یافت نشد
کنترل سنسورلس موتور PMSM
مرکز دانشکنترل موتور و حفاظتراهنمای فنی 12کنترل سنسورلس موتور PMSMراه‌اندازی موتور آهن‌ربایی دائم بدون انکودر.PDF اصلیمنبع ناشر
نسخهٔ مطالعه، چیدمان چاپی و اجزای تکراری را حذف کرده است. شکل‌ها و نمودار‌ها در همان بخش نمایش داده می‌شوند؛ پیوند PDF برای بزرگ‌نمایی یا تطبیق نهایی باقی مانده است.
پارامتر‌های قابل جست‌وجو: ACC H28 H30 H31 H33 H39 H41 H42 H44 H60 H61 H62 H63 H64 H65 H66 dEC

1. معرفی کلی

کنترل سنسورلس موتور PMSM روشی است که در آن درایو بدون انکودر یا سنسور سرعت، موتور آهن‌ربایی دائم را کنترل می‌کند. در این روش، درایو با اندازه‌گیری جریان و ولتاژ خروجی، وضعیت موتور را تخمین می‌زند و سپس فرمان مناسب برای چرخش نرم و پایدار موتور را اعمال می‌کند.

برای اپراتور، نکته مهم این است که کیفیت عملکرد این مد به ورود صحیح اطلاعات موتور، انجام اتوتیونینگ، تنظیم مناسب جریان راه‌اندازی و انتخاب زمان شتاب مناسب وابسته است. اگر این موارد درست تنظیم شوند، موتور با صدای کمتر، جریان مناسب‌تر و انتقال نرم‌تر از راه‌اندازی اولیه به کنترل سنسورلس منتقل می‌گردد.

نکته: کنترل سنسورلس PMSM برای راه‌اندازی عمومی موتور بدون انکودر طراحی شده است. این روش جایگزین سرووکنترل دقیق در سرعت صفر یا کاربرد‌های ایمنیحساس نیست.

2. کنترل سنسورلس PMSM چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

در موتور آهن‌ربایی دائم، موقعیت میدان موتور برای کنترل صحیح اهمیت دارد. در کنترل دارای انکودر، این موقعیت از سنسور خوانده می‌شود. در کنترل سنسورلس، درایو این موقعیت را از روی رفتار الکتریکی موتور تشخیص می‌دهد.

در زمان شروع حرکت، چون موتور هنوز سرعت کافی ندارد، درایو ابتدا موتور را به‌صورت کنترل‌شده و حلقه‌باز راه‌اندازی می‌کند. پس از رسیدن موتور به محدوده مناسب، درایو به کنترل سنسورلس حلقه‌بسته منتقل می‌شود. از این لحظه، سرعت تخمینی موتور برای کنترل دقیق‌تر استفاده می‌شود.

3. کاربرد‌های پیشنهادی

مد سنسورلس PMSM برای کاربردهایی مناسب است که موتور آهن‌ربایی دائم بدون انکودر استفاده می‌شود و هدف، راه‌اندازی نرم، کنترل سرعت مناسب و کاهش قطعات جانبی است. جدول زیر نمونه کاربرد‌ها را نشان می‌دهد.

جدول (1)
محل استفادهدلیل مناسب بودننکته راه‌اندازی
فن و پمپ با موتور PMSMکاهش نیاز به انکودر و راه‌اندازی نرمابتدا با سرعت پایین و بار سبک تست شود.
کمپرسور و بلوئر سبککنترل سرعت بهتر از راه‌اندازی سادهزمان شتاب خیلی کوتاه انتخاب نشود.
نوار نقاله سبککنترل مناسب سرعت در بار‌های معمولیجهت چرخش و جریان موتور بررسی شود.
ماشین‌آلات عمومیکاهش سیم‌کشی و سنسور مکانیکیقبل از بهره‌برداری، اتوتیونینگ انجام شود.

برای کاربردهایی که نیاز به نگهداشتن بار در سرعت صفر، کنترل موقعیت، دقت بسیار بالا یا ایمنی مکانیکی ویژه دارند، استفاده از انکودر، ترمز مکانیکی یا روش کنترلی مناسب‌تر توصیه می‌شود.

4. تفاوت کنترل سنسورلس PMSM با کنترل معمولی

در کنترل معمولی یا حلقه‌باز، درایو بدون شناخت دقیق از موقعیت واقعی موتور، فرمان چرخش را طبق برنامه داخلی اعمال می‌کند. این روش برای شروع حرکت ساده مفید است، اما در برابر تغییر بار یا سرعت پایین، محدودیت بیشتری دارد. در کنترل سنسورلس حلقه‌بسته، درایو پس از راه‌اندازی اولیه، وضعیت موتور را تخمین می‌زند و کنترل را بر اساس سرعت و زاویه تخمینی ادامه می‌دهد. به همین دلیل، در محدوده کاری مناسب، عملکرد نرم‌تر و پایدار‌تری نسبت به کنترل ساده دارد.

جدول (2)
ویژگیحلقه‌باز یا راه‌اندازی سادهکنترل سنسورلس PMSM
نیاز به انکودرنداردندارد
کیفیت کنترل پس از شروع حرکتوابسته به تنظیم اولیه و باربهتر، با استفاده از تخمین داخلی
عملکرد در سرعت خیلی پایینمحدودمحدود، اما نرم‌تر در محدوده قابل تخمین
حساسیت به پارامتر موتورمتوسطزیاد؛ ورود اطلاعات صحیح ضروری است

مقایسه نموداری رفتار راه‌اندازی و تنظیمات نمودار‌های زیر برای درک مفهومی رفتار درایو اضافه شده‌اند. در این نسخه از نمودار‌های خوانا‌تر نسخه قبلی استفاده شده است تا اثر پارامتر‌ها روی راه‌اندازی، جریان، نقطه انتقال و صدای موتور واضح‌تر دیده شود. این نمودار‌ها آموزشی هستند و مقدار دقیق آنها به موتور و بار واقعی بستگی دارد.

نمودار (1): ترتیب مفهومی راه‌اندازی سنسورلس PMSM
نمودار (1): ترتیب مفهومی راه‌اندازی سنسورلس PMSMبزرگ‌نماییصفحهٔ 5 در PDF

در این نمودار، درایو ابتدا در حالت توقف قرار دارد، سپس اتوتیونینگ و تست اولیه انجام می‌شود. پس از راه‌اندازی حلقه‌باز و رسیدن به محدوده مناسب، کنترل به حالت سنسورلس حلقه‌بسته منتقل می‌شود.

نمودار (2): اثر تنظیم ثابت ولتاژ موتور روی جریان و کیفیت شروع حرکت
نمودار (2): اثر تنظیم ثابت ولتاژ موتور روی جریان و کیفیت شروع حرکتبزرگ‌نماییصفحهٔ 6 در PDF

اگر ثابت ولتاژ موتور خیلی پایین یا خیلی بالا تنظیم شود، موتور ممکن است با جریان غیرطبیعی، صدای بیشتر یا شروع حرکت نامناسب کار کند. مقدار مناسب معمولاً با جریان بی‌باری طبیعی، صدای کمتر و شروع حرکت نرم‌تر شناخته می‌شود.

5. شرط‌های اصلی قبل از استفاده

  • نوع موتور باید موتور آهن‌ربایی دائم باشد و پارامتر H28 مطابق آن تنظیم شود: H28 = 0.
  • قبل از فعال‌سازی نهایی، اتوتیونینگ انجام شود تا مقاومت و اندوکتانس موتور دقیق‌تر در درایو ثبت شود.
  • موتور و بار مکانیکی در زمان تست اولیه نباید گیر مکانیکی داشته باشند.
  • در اولین راه‌اندازی، سرعت و بار باید کم انتخاب شوند و جریان موتور کنترل شود.
  • در کاربرد‌های دارای اینرسی زیاد یا بار سنگین، زمان شتاب نباید خیلی کوتاه تنظیم شود.

6. پارامتر‌های مهم و اثر هرکدام

جدول (۳) مهم‌ترین پارامترهایی را نشان می‌دهد که در راه‌اندازی سنسورلس PMSM برای اپراتور اهمیت دارند. مقدار

دقیق هر پارامتر باید بر اساس موتور، بار و نسخه نرم‌افزار درایو انتخاب شود.

جدول (3)
پارامترمقدار یا محدوده پیشنهادیاثر در راه‌اندازی و کارکرد
H28 = 2PMSMانتخاب نوع موتور آهن‌ربایی دائم
H30طبق پلاک موتورمبنای توان و ظرفیت موتور
H31طبق پلاک موتورتعداد قطب‌ها و تبدیل سرعت
H33طبق پلاک موتورمحدودیت جریان و حفاظت موتور
H41 = 1طبق روش اتوتیونینگشناسایی مقاومت و اندوکتانس موتور
H390-15 KHZفرکانس سوئیچینگ؛ روی صدا و تلفات اثر دارد
H601-600 هرتزحداکثر فرکانس راه‌اندازی حلقه‌باز
H610.1-30ضریب تناسبی حلقه جریان؛ مقدار زیاد می‌تواند صدا و نوسان ایجاد کند
H620.1-30ضریب انتگرالی حلقه جریان؛ مقدار زیاد می‌تواند باعث اضافه‌جریان شود
H630.1-90 ثانیهزمان هم‌راستاسازی اولیه قبل از حرکت -متناسب با اینرسی بار
H640.1-76 آمپرجریان هم‌راستاسازی اولیه -متناسب با اینرسی بار
H650.1-76 آمپرحداقل جریان راه‌اندازی حلقه‌باز -متناسب با اینرسی بار
H660.1-76 آمپرحداکثر جریان راه‌اندازی حلقه‌باز -متناسب با اینرسی بار
dEC/ACCمتناسب با اینرسی بارنرمی شتاب و توقف موتور
نکته H60: مربوط به حداکثر فرکانس راه‌اندازی حلقه‌باز است. ثابت ولتاژ موتور یک تنظیم جداگانه است و نباید با H60 اشتباه گرفته شود.
نمودار (3): اثر H60 روی نقطه انتقال از حلقه‌باز به کنترل سنسورلس
نمودار (3): اثر H60 روی نقطه انتقال از حلقه‌باز به کنترل سنسورلسبزرگ‌نماییصفحهٔ 7 در PDF

افزایش H60 باعث می‌شود موتور مدت بیشتری در راه‌اندازی حلقه‌باز بماند و انتقال به کنترل سنسورلس در سرعت بالاتری انجام شود. مقدار خیلی کم ممکن است باعث انتقال زودهنگام و ناپایداری شود؛ مقدار خیلی زیاد نیز زمان راه‌اندازی را طولانی‌تر می‌کند.

نمودار (4): اثر H65 و H66 روی جریان راه‌اندازی حلقه‌باز
نمودار (4): اثر H65 و H66 روی جریان راه‌اندازی حلقه‌بازبزرگ‌نماییصفحهٔ 8 در PDF

7. انجام اتوتیونینگ موتور

اتوتیونینگ برای کنترل سنسورلس PMSM بسیار مهم است؛ زیرا درایو برای کنترل صحیح موتور به مقدار مقاومت و اندوکتانس موتور نیاز دارد. اگر این اطلاعات اشتباه باشند، موتور ممکن است با لرزش، جریان زیاد یا ورود نامطمئن به حلقه‌بسته کار کند. برای انجام اتوتیونینگ موتور‌های PMSM حتماً بایستی ( H41 = 1 روش استاتیک) تنظیم گردد.

نتیجه مورد انتظار از اتوتیونینگ: پس از پایان اتوتیونینگ، درایو باید بتواند پارامتر‌های اصلی موتور را ذخیره کند. در موتور، PMSM اندازه‌گیری مقاومت و اندوکتانس نقش مهمی در دقت کنترل جریان و کیفیت شروع حرکت دارد.

جدول (4)
نتیجهوضعیت قابل قبولاقدام در صورت مشکل
مقاومت موتور (H42)مقدار غیرصفر و منطقیاتصال کابل و توان موتور بررسی شود.
اندوکتانس موتور (H44)مقدار پایدار و منطقیاتوتیونینگ تکرار و جریان تست بررسی شود.
جریان تستبدون خطای اضافه‌جریانزمان شتاب، کابل و موتور بررسی شود.

8. نکات تنظیم و بهره‌برداری

جدول (5)
مشاهده در زمان کاراقدام پیشنهادیتوضیحات تکمیلی
موتور در شروع حرکت ضعیف استH65 یا H66 کمی افزایش یابدافزایش یکباره توصیه نمی‌شود.
صدای موتور در شروع زیاد استH62/H61 یا H66/H65 کاهش یابدتنظیم تهاجمی باعث نوسان جریان می‌شود.
در شتاب‌گیری خطای اضافه‌جریان رخ می‌دهدACC افزایش یابد و بار مکانیکی بررسی شودزمان شتاب کم یکی از علت‌های رایج است.
ورود به سنسورلس ناپایدار استH60 بررسی شودموتور باید به سرعت مناسب برای تخمین برسد.

افزایش ضرایب H61 و H62 پاسخ جریان را سریع‌تر می‌کند، اما اگر بیش از حد زیاد باشند، صدای موتور، نوسان جریان و احتماًل خطای اضافه‌جریان افزایش می‌یابد. برای درک بهتر اثر تنظیم ضرایب حلقه جریان، دو نمودار مفهومی زیر رفتار سرعت را در سه حالت کم، مناسب و زیاد نشان می‌دهند. این نمودار‌ها آموزشی هستند و مقدار دقیق آنها به نوع موتور، مقدار بار و سایر تنظیمات درایو وابسته است.

نمودار (5): اثر پارامتر H61 بر پاسخ سرعت
نمودار (5): اثر پارامتر H61 بر پاسخ سرعتبزرگ‌نماییصفحهٔ 9 در PDF

اگر مقدار پارامتر H61 کم باشد، موتور به فرمان سرعت، کند‌تر پاسخ می‌دهد و رسیدن به سرعت مرجع بیشتر طول می‌کشد. اگر مقدار آن مناسب باشد، پاسخ سرعت نرم و بدون نوسان خواهد بود. در صورت زیاد بودن این پارامتر، پاسخ اولیه تند می‌شود اما احتماًل لرزش یا نوسان سرعت افزایش پیدا می‌کند.

نمودار (6): اثر پارامتر H62 بر پاسخ سرعت
نمودار (6): اثر پارامتر H62 بر پاسخ سرعتبزرگ‌نماییصفحهٔ 9 در PDF

اگر مقدار پارامتر H62 خیلی کم باشد، درایو ممکن است با تأخیر بیشتری خطای سرعت را اصلاح کند و سرعت واقعی کمی پایین‌تر از مقدار مرجع بماند. اگر مقدار آن مناسب باشد، موتور با پایداری خوب به سرعت مرجع می‌رسد. اگر مقدار این پارامتر بیش از حد زیاد شود، سرعت می‌تواند دچار موجدار شدن یا نوسان گردد.

9. محدودیت‌ها و نکات ایمنی

  • کنترل سنسورلس PMSM برای نگهداشتن دقیق موتور در سرعت صفر طراحی نشده است؛
  • برای بار‌های آویزان، بالابر، جرثقیل یا کاربرد‌های ایمنیحساس، ترمز مکانیکی و حفاظت مستقل الزامی است؛
  • در سرعت بسیار پایین، دقت تخمین کمتر است و نباید انتظار رفتار سروو وجود داشته باشد؛
  • اگر موتور بیش از حد گرم می‌شود، افزایش جریان راه‌اندازی را ادامه ندهید و ابتدا پارامتر‌های موتور و بار مکانیکی را بررسی کنید؛
  • در صورت تغییر موتور، کابل موتور، اتصال موتور یا توان درایو، اتوتیونینگ باید دوباره بررسی شود؛ و
  • در اولین تست، اپراتور باید آماده توقف اضطراری باشد.

10. عیب‌یابی سریع

جدول (6)
نشانهعلت احتماًلیراهکار
موتور حرکت نمی‌کند.جریان راه‌اندازی کم، بار گیر کرده یا جهت نامناسبH66/H65 و بار مکانیکی بررسی شود.
جریان راه‌اندازی زیاد است.جریان حلقه‌باز زیاد یا زمان شتاب کمH66/H65 کاهش و ACC افزایش یابد.
موتور صدا یا لرزش دارد.ضرایب جریان یا ثابت ولتاژ نامناسبH62/H61 و ثابت ولتاژ موتور بررسی شود.
درایو وارد حلقه‌بسته نمی‌شود.عدم کفایت سرعت راه‌اندازی یا عدم تخمین پایدارH65، H60 و H66 مرحله‌ای اصلاح شوند.
خطای اضافه‌جریان رخ می‌دهد.بار سنگین، شتاب کم یا تنظیم تهاجمیACC افزایش، بار بررسی و ضرایب کاهش یابد.
سرعت نمایش داده‌شده ناپایدار است.تخمین سرعت ضعیف یا پارامتر موتور اشتباهاتوتیونینگ و اطلاعات پلاک بررسی شود.

11. مطالعه و راه‌اندازی سریع

این بخش برای زمانی است که کاربر فقط به ترتیب سریع تنظیمات نیاز دارد. در صورت مشاهده جریان، صدا، لرزش یا گرمای غیرعادی، بخش‌های قبلی باید مطالعه شود.

جدول (7)
ردیفکار مورد نیازمقدار پیشنهادی
1انتخاب نوع موتورH28 = 2
۲ورود اطلاعات پلاک موتورH31، H30 و H33 طبق پلاک موتور
3اجرای اتوتیونینگ استاتیک1 = H41 مطابق روش تست و تا پایان کامل
۴تنظیم فرکانس آستانه حلقه‌باز به حلقه‌بستهH60 متناسب با موتور و بار
۵تنظیم هم‌راستاسازی اولیهH63 و H64 با مقدار محافظه‌کارانه
۶تنظیم جریان شروع حرکتH65 و H66 ابتدا کم و سپس مرحله‌ای
۷تنظیم حلقه جریانH61 و H62 با مقدار پیش‌فرض شروع شود
۸اولین تست حرکتسرعت پایین، بار سبک، شتاب ملایم
9اصلاح نهاییبر اساس جریان، صدا و کیفیت شروع حرکت
قاعده عملی: اگر موتور ضعیف شروع می‌کند، جریان راه‌اندازی را کمی افزایش دهید؛ اگر جریان، صدا یا گرما زیاد است، تنظیمات را کاهش دهید و اتوتیونینگ را بررسی کنید.

پس از پایان تنظیمات، چند بار استارت و استاپ با بار واقعی انجام دهید و مطمئن شوید جریان، صدا، دمای موتور و عملکرد مکانیکی در محدوده قابل قبول هستند. سپس مقادیر نهایی را در سوابق راه‌اندازی دستگاه ثبت کنید.